Otagowane posty

Dziedzictwo Arystotelesa we współczesnej nauce o literaturze

9 listopada 2013 Opracowania  Brak komentarzy

Arystoteles w Poetyce zawarł teorie dotyczące literatury, które w niektórych zakresach obowiązują do dzisiaj.

Pierwsza w historii poetyka opisowa (zawierająca jednak pewne elementy poetyki normatywnej). Przedmiotem dociekań Arystotelesa są: określenie czym jest literatura („poezja”, do której filozof nie włącza jednak liryki) oraz opisanie trzech gatunków: tragedii, eposu i komedii (w zachowanej części traktatu brakuje tego ostatniego elementu, który prawdopodobnie zawarty był w zaginionej księdze drugiej). Poglądy Arystotelesa są pośrednią polemiką z „Państwem” Platona, a dokładniej z trzecią księgą dialogu, gdzie Sokrates próbuje dociec istoty poezji...

Więcej

Metafora, symbol i alegoria – hermeneutyka

26 października 2012 Opracowania  Brak komentarzy

SYMBOL:

- „Symbol daje do myślenia”. Daje nam sens nieustanowiony. Wszystko zostało dane, aby zostało odtwarzane i przetwarzane w wymiarze myślenia.

- Filozofia symbolu jest momentem zapomnienia i odnowy tego, co należy do sfery sacrum i ludzkiej przynależności do niej.

- Trzy obszary występowania symbolu:

1. Symbol w obrzędach i mitach – tutaj symbol jest przynależny do sacrum, a obraz do hierofanii. Na przykład woda jest symbolem życia i śmierci, może być spokojna a za chwilę może stać się wzburzona i „niejednostajna”. Wejście do niej symbolizuje oczyszczenie, zmazanie wszystkich grzechów...

Więcej

Liryka bezpośrednia i jej mistyfikacje

17 kwietnia 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Liryka bezpośrednia – monolog wewnętrzny w pierwszej osobie. Podmiot liryczny jest przeżywający, cechuje go emocjonalny stosunek do świata.

Mistyfikacje w obrębie liryki bezpośredniej:

-liryka osobista – podmiot liryczny sugeruje, że jest autorem zewnętrznym, podmiotem czynności twórczych (nawet gdy są przesłanki ku temu, by tak twierdzić tzn. pewnie zbieżności biograficzne- nie należy tego czynić).

-liryka roli – podmiot liryczny jest postacią mitologiczną, historyczną… Wypowiedź podmiotu ma udawać wypowiedź owej postaci. -liryka maski – podmiot liryczny przyjmuje postać przedmiotu, rzeczy, zwierzęcia, rośliny itp. Wygłasza poglądy, które możemy skądinąd uważać za przekonania samego poety...

Więcej

Co to jest liryka? Wyróżniki liryki wg L. Pszczołowskiej

17 kwietnia 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Utwór liryczny z punktu widzenia kształtu językowego charakteryzuje się zazwyczaj w opozycji do utworów literackich nielirycznych. Tak więc mówi się o użyciu czasu teraźniejszego w przeciwieństwie do epiki, która posługuje się przeważnie czasem przeszłym. Inna cecha – przewaga określonej struktury wypowiedzi, a mianowicie monologu – przeciwstawia utwór liryczny nie tylko epickiemu, ale i dramatycznemu. Dalej, utwór liryczny posługuje się bardzo często formami czasownikowymi i zaimkowymi pierwszej osoby, podczas gdy w epice mamy do czynienie najczęściej z trzecią osobą. Ale także:

- częste stosowanie elipsy lub szerokie wykorzystanie harmonii,

-sama objętość utworu oraz układ wierszowy,

-organizacja dźwiękowa,

Więcej

Koło Wergiliusza (teoria trzech stylów – wysokiego, średniego i niskiego)

21 marca 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Koło Wergiliusza- Teorię  trzech stylów (z retoryki antycznej- wysoki <gravis>, średni <medius>, niski <humilis>) w XIII wieku połączono z kategorią gatunku. Johanes de Garlandia (Garlandeus) w traktacie Poetria zaprezentował w postaci koła wzorzec podziału wysokości stylu posługując się przykładami z twórczości Wergiliusza. Wzorzec ten zwany kołem Wergiliusza, przedstawia Eneidę jako domenę stylu wysokiego, Georgiki – średniego i Bukoliki – niskiego. Przyporządkowane są im odpowiednie typy postaci, nazwy zwierząt, przedmioty i miejsca. Koło Wergiliusza odzwierciedla normatywne myślenie o gatunkach. (Legeżyńska, Kaniewska)

Gravis – wysoki,

Medius – średni,

Humilis/Minimus – niski,

Koło Wergiliusza – normy ob...

Więcej

Teorie genologiczne w Antyku i w epokach późniejszych. Dwuznaczność pojęcia „historyczności” gatunków

6 marca 2012 Opracowania  Brak komentarzy

I. Jako zasadę podziału poezji przyjmowano od czasów Platona i Arystotelesa przede wszystkim charakter podmiotu mówiącego: według schematu ustalonego w Ars grammatica Diomedesa (IV w.n.e) genus dramaticum(lub dialogus) to wypowiedzi postaci stworzonych przez autora, genus enarrativum to wypowiedź samego poety; zaliczano tu poezje dydaktyczną i gnomiczną a także epikę, o ile nie wyodrębniono jej jako genus commune,  utwór łączący narrację autorską i przytoczone wypowiedzi postaci kreowanych przez poetę. W takim dwoistym lub troistym podziale gatunki liryczne zaliczano bądź do genus narrativium, bądź do genus mixtum, bądź wreszcie pomijano milczeniem, traktowano jako poezję niedoskonałą lub nawet usuwano poza granice poezji...

Więcej

Gatunek literacki i rodzaj literacki – definicja

6 marca 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Kaniewska B., Legeżyńska A., Teoria literatury, Poznań 2002.

Rodzaj literacki to system ogólnych zasad budowy dzieła realizowany w różnych utworach, stanowiący podstawę zaliczenia ich do tej samej klasy. Podział na rodzaje jest nadrzędny wobec gatunków, dokonuje się go opierając się na ponadhistorycznych wyznacznikach konstrukcyjnych, takich jak:

a) sposób uzewnętrzniania się podmiotu,

b) budowa świata przedstawionego i kompozycja,

c) budowa stylistyczno-językowa.

Wśród rodzajów wyróżniamy: lirykę (cechuje ją afabularność, monolog jako forma podawcza, obecność podmiotu lirycznego), epikę (występuje tu narracja (opowiadanie), narrator, zdarzenia splatają się w fabułę), dramat (brak nadrzędnego podmiotu, zdarzenia tworzą akcję, ...

Więcej

Tragedia wg Arystotelesa

27 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Tragedia, wg Arystotelesa, to „naśladowcze przedstawienie akcji poważnej, skończonej i posiadającej (odpowiednią) wielkość, wyrażone w języku ozdobnym, odmiennym w różnych częściach dzieła, przedstawione w formie dramatycznej, a nie narracyjnej, które przez wzbudzenie litości i trwogi doprowadza do oczyszczenia (kátharsis) tych uczuć.”

1. Za główny cel Arystoteles stawia tragedii wywołanie u widzów/czytelników uczucia litości i trwogi, i oczyszczenie z tych uczuć – katharsis. Początkowo katharsis miało interpretacje medyczne (oczyszczenie fizyczne), religijne (oczyszczenie duchowe np. z opętania) i estetyczne (uporządkowanie zdarzeń – nawet tragicznych – wywołuje przyjemność)...

Więcej