Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Otagowane posty

Dwuwymiarowa budowa dzieła literackiego wg R. Ingardena.

23 kwietnia 2012 Opracowania  Brak komentarzy

W skrócie:

Według Ingardena każde dzieło literackie składa się z 4 warstw:

1. Brzmień słownych i tworów brzmieniowych wyższego rzędu

2. Jednostek znaczeniowych

3 Uschematyzowanych wyglądów, dzięki którym pojawiają się przedmioty przedstawione

4 Przedmiotów przedstawionych, wyznaczonych przez sensy zdań.

Warstwowość dzieła literackiego dopełniona jest przez jego fazowość, czyli następstwo treści. Te dwa wymiary tworzą dzieło literackie.

Ingarden ujmuje dzieło sztuki na gruncie fenomenologii. Postrzega je jako przedmiot czysto intencjonalny, istniejący dzięki aktom wytwórczym autora oraz percepcji czytelnika. Istotą dzieła jest dwuwymiarowość, tj. budowa wielowarstwowa (współwystępowanie warstw – różnorodnych s...

Więcej

Sylwiczność

21 marca 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Sylwiczność – Osobliwością literatury drugiej połowy XX wieku jest jej sylwiczność. Nazwę (od łac. silva) upowszechnił w polskiej teorii literatury Ryszard Nycz na oznaczenie form otwartych w prozie współczesnej. Nawiązuje ona do silva rerum (dosł. „las rzeczy”); tak nazywa się zbiór utworów różnych autorów, a w kulturze staropolskiej – księgi domowe, w których zapisywano rozmaite wydarzenia, przepisy, porady itd. W prozie dwudziestowiecznej sylwiczność staje się nazwaniem form radykalnie otwartych wskutek utożsamienia bohatera i narratora z osoba realnego autora, zastąpienia fabuły – dyskursem oraz osłabienia mimetyczności...

Więcej

Relacje osobowe w literackiej komunikacji wg Aleksandry Okopień-Sławińskiej

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Kategoria podmiotu lirycznego była dotąd uniwersalna, ale od pewnego czasu jej użyteczność zostaje poddana próbie. Mówiło się o narratorze i podmiocie lirycznym, ale i to okazało się nie być wystarczające; badacze postulują wzbogacenie pojęć odnoszących się do tej sfeyr, jako że dwa dobrze nam znane, nie są rzekomo wystarczające.

Wyodrębnia się 3 główne role osobowe w językowej komunikacji utworu:

NADAWCA – ten kto mówi;

ODBIORCA – ten do kogo się mówi;

BOHATER – ten o kim się mówi.

Bohater biorąc czynny udział w komunikacji może wejść w rolę nadawcy lub odbiorcy. Istnienie bohatera jest obojętne z punktu widzenia komunikacji. Sam tekst zaświadcza jedynie o istnieniu jego nadawcy (bo przecież on mówi, więc jest...

Więcej

Opis związkowy, scalony, rozproszony, bezpośredni i zmediatyzowany

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Opis: obok opowiadania drugi element narracji, w liryce jeden z komponentów monologu lirycznego. W przeciwieństwie do opowiadania o. przedstawia pozazdarzeniowe składniki świata przedstawionego, tła, na którym przebiegają wydarzenia, wygląd postaci itd. Jest w zasadzie ujęciem pozaczasowym, ukazuje składniki i właściwości danego przedmiotu w ich statyczności i usytuowaniu przestrzennym. Może się wyraźnie wyodrębniać, wchodzić w związek z opowiadaniem. Opis może konstruować obiektywnie wszechwiedzący narrator, albo może być tworzony z punktu widzenia jednego z bohaterów tekstu. Często opis wnosi wartości symboliczne, nie tylko pokazując jaki jest świat.

W odniesieniu tylko do pojęcia ‘przestrzeń w lit...

Więcej

Sensy naddane przestrzeni literackiej a konwencjonalizacja układów przestrzennych

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Sensy naddane przestrzeni literackiej: przestrzeń w miarę swego kształtowania i konkretyzowania może wytwarzać znaczenia dodatkowe, które nadbudowują się nad przedstawieniami przestrzennymi. Jak pisze Sławiński: w odniesieniu do opisu przestrzeń jest zjawiskiem mówionym: wyposażona w zdolność produkowania sensów naddanych – staje się układem na swój sposób mówiącym. Przedmioty, odległości, kierunki, sceny, krajobrazy, mogą aktualizować w rzeczywistości przedstawionej dzieła nową – to znaczy nie wyprowadzalną z semantyki samego wysłowienia – warstwę konotacji o mniej lub bardziej wyraźnym nacechowaniu symbolicznym. Oczywiście wyłanianie się takiej semantyki drugiego stopnia nie jest wyłącznie sprawą składników scenerii...

Więcej

Narracja o szerokim i wąskim horyzoncie czasowym

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Cechy narracji o szerokim horyzoncie czasowym (punkt widzenia; wiedza narratora; sposób przedstawiania poszczególnych faz procesu) – narrator ma obraz całości przebiegu fabuły, zna przebieg zdarzeń, może skakać po fabule między tym co było, a tym co będzie. Narrator ma skłonności do antycypacji, czyli uprzedzania faktów, wprowadzania sygnałów o przyszłości nieznanej jeszcze bohaterowi ani czytelnikowi oraz do reinterpretacji – snucia refleksji, wspominaniu, wprowadzaniu zapowiedzi wydarzeń

W utworach, w których występuje narrator wszechwiedzący horyzont jest szeroki, narrator opowiada o zdarzeniach z zewnątrz, z perspektywy osoby, która w nich nie uczestniczy.

Cechy narracji o wąskim horyzoncie czasowym (punkt widzenia; wiedza narrat...

Więcej

Czas linearny a czas cykliczny

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Cykliczność – powtarzalność, podobieństwo zachowań postaci rzutowanych na różne fazy czasu linearnego, podobieństwo, kóre zresztą bohaterowie utworu sobie uświadamiają; często w formie powtarzanych ze względu na pory roku cykli i wiążących się z nimi konkretnymi czynnościami ludzi, jak życie zgodnie z cyklami natury w Chłopach;

Linearność – przeciwieństwo cykliczności, czas utworu skonstruowany tak, że sprawia wrażenie względnie jednostajnego posuwania się do przodu, w którym nie wyróżniają się żadne rytmiczne cykle; linearność zakłada rozróżnianie przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.

Więcej

Symultanizm

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Symultanizm: technika narracyjna w polegająca na przedstawianiu zdarzeń (lub szeregów zdarzeniowych) wzajem od siebie nie zależnych, rozgrywających się w tym samym czasie, ale w odległych miejscach, w taki sposób, ażeby ich jednoczesność narzucała się czytelnikowi niejako wbrew sukcesywnemu rowijania się wypowiedzi narracyjnej.

Więcej

Interferencja czasowa

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Interferencja czasowa: interferencja = nakładanie się; interferencja czasowa wydarzeń należących do różnych torów czy pasm narracyjnych pojawia się przy zawartości narracyjnej wielotorowej (a także jednotorowej, ale wielopasmowej); interferencja realizuje się przez użycie szeroko rozbudowanych regresji i retrospekcji i wręcz inwersje dużych segmentów zawartości fabularnej.

Więcej

Retrospekcja

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Retrospekcja: przywołanie z punktu widzenia bohatera zdarzeń wcześniejszych od momentu właściwego rozpoczęcia fabuły. Odmianą retrospekcji jest przywołanie zdarzeń mieszczących się w zakresie czasowym fabuły, ale wcześniejszych od momentu, w którym się je przedstawia, i na ogół w żaden inny sposób nie pokazywanych. Retrospekcja dokonywana bywa w mowie pozornie zależnej, w monologu wewnętrznym bądź w wypowiedzi przytoczonej w mowie niezależnej.

Więcej

Futurum historicum

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Futurum historicum: łac. czas przyszły historyczny; użycie gramatycznego czasu przyszłego dla oznaczenia czasu przeszłego.

Więcej

Praesens historicum

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Praesens historicum: łac. czas teraźniejszy historyczny; użycie gramatycznego czasu teraźniejszego dla oznaczenia czasu przeszłego, będącego sposobem narracyjnego unaocznienia i aktualizacji minionych wydarzeń. W opowiadaniu o nich obie formy czasowe mogą się płynnie wymieniać.

Więcej

Motyw, wątek, osnowa, fabuła

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Motyw: elementarna dająca się analitycznie wyodrębnić jednostka konstrukcyjna  świata przedstawionego w utworze, jego składnik pierwiastkowy: zdarzenie, przedmiot, sytuacja, przeżycie itp. Motywy podlegają w dziele określonym zasadom kombinacji, wchodząc w związki czasowe, przestrzenne, przyczynowo-skutkowe i funkcjonalne; łączą się ze sobą bądź na zasadzie współrzędności, bądź na zasadzie hierchaicznego podporządkowania, tworząc zespoły wyższego rzędu, takie jak postać, wątek, temat. Ze względu na stosunek do odśrodkowych elementów świata przedstawionego rozróżnia się m. spoiste i luźne...

Więcej

Geometryczne układy kompozycyjne

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Geometryzm kompozycyjny: jest to skłonnośc do wprowadzania elementów kompozycji w taki sposób, że dadzą się one ująć w przejrzyste układy geometryczne.

Wyróżniamy układ paralelny – elementy kompozycji układają się analogicznie, paralelnie; układ krzyżujący – elementy w pewnym momencie się, w pewnym punkcie się krzyżują, np. losy dwójki bohaterów krzyżują się w danym momencie; układ zbieżny – dotyczy minimum trzech elementów, np. losy trójki bohaterów, które najpier rozwijają się niezależnie, osobno, w pewnym momencie zbiegają się w jednym wspólnym punkcie; układ piramidalny – tu zbiegają się w jeden punkt całostki przedstawieniowe większe niż tylko losy bohaterów; układ rytmiczny – cyklicznie, rytmiczni...

Więcej

Systemy kompozycyjne

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Kompozycja zamknięta: dobitnie sygnalizuje uporządkowanie świata przedstawionego, podkreśla jego zawartość i skończoność.

Kompozycja otwarta: to kompozycja, w której ulegają zatarciu związki między poszczególnymi składnikami, pozbawiona wyrazistych konturów, proporcji, sugerująca fragmentaryczność i wieloznaczność świata przedstawionego

Kompozycje otwarta i zamknięta są relatywne i każdorazowo określają się nawzajem; założenia jednej kształtują się w polemiczny nawiązaniu do dyrektyw drugiej.

Kompozycja ramowa (szkatułkowa): czyni ze świata przedstawionego układ co najmniej dwustopniowy: na pierwszym stopniu znajduje się określona sytuacja fabularna, w której obrębie opowiadana jest jakaś inna fabuła (lub szereg fabuł); ...

Więcej

Kompozycja dzieła literackiego. Problem (nie)trwałości normy kompozycyjnej

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Kompozycja: budowa świata przedstawionego działa, układ i powiązanie jego elementów, sieć wzajemnych relacji między motywami oraz stosunków łączych poszczególne motywy z całościowym schematem konstrukcyjnym. Kompozycja spełnia wobec materiału tematycznego znajdującego się w polu widzenia twórcy rolę analogiczną do stylu wobec materiału językowego: wytrąca go z bezwładu, poddaje celowej obróbce i organizacji. Świat przedstawiony dzieła rodzi się z napięcia pomiędzy predyspozycjami danego materiału tematycznego a zastosowanymi ujęciami kompozycyjnymi. Kompozycja przekształca elementy materiału tematycznego w jednostki konstrukcyjne dzieła, interpretuje je, umieszcza w określonym porządku ważności i nadaje im znaczenie.

Us...

Więcej