Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł! Do you want to support owner of this site? Click here and donate to his account some amount, he will be able to use it to pay for any of our services, including removing this ad.

Systematyka form podawczych wg H.Markiewicza (relacja, prezentacja, refleksja)

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Plan wyrażania i plan treści:

– plan wyrażania istnieje w dwóch odmianach – mówionej i pisanej. Odmiana mówiona: fonemy, sylaby, zestroje akcentowe, człony intonacyjne, frazy. Odmiana pisana: grafemy, wyrazy graficzne, człony interpunkcyjne, zdania zakończone kropką, wykrzyknikiem, pytajnikiem;

– plan treści – semy (minimalne składniki znaczeniowe morfu), morfy, wyrazy, grupy składniowe, zdania;

– segmentacja graficzna planu wyrażania w tekście – akapit, fragment – jest niewystarczająca dla wydzielenia ponadzdaniowych poziomów planu treści;

– ujęcie – nazwa dla akapitu. Odrębność ujęć dwupoziomowych – takich, których część składową stanowi przytoczona wypowiedź postaci;

Poziomy wyższe niż ujęcie – opis (identyfikuje przedmiot, podaje jego cechy i stany), narracja (komunikuje „dzianie się”, zdarzenia, czynności, wypadki, procesy), refleksja (komentarz), wypowiedzi postaci (monologowe, dialogowe, mówione i myślane).

 Stylistyka i poetyka proponują podział form podawczych na: opis, narracje, refleksje i wypowiedzi postaci, ale Markiewicz zauważa, że w praktyce najczęściej mamy do czynienia z przemieszaniem tych form w różnych utworach i w związku z tym proponuje inny podział: relacja, prezentacja, refleksja.

RELACJA – narracja skrótowa, sumaryczna, uwzględniająca tylko najważniejsze momenty danego tematu; 4 formy:

  1. może traktować albo o poszczególnych zdarzeniach ujmowanych już jako zakończone, to co było i nie wróci – NARRACJA PERFEKTYWNA;
  2. o zdarzeniach powtarzalnych, Chłopi (pory roku, żniwa, itd.) – NARRACJA ITERATYWNA;
  3. o procesualnych wydarzeniach, np. przemiana ks. Robaka – NARRACJA PROCESUALNA;
  4. o stanach trwałych, obejmujących dłuższy okres czasu, powieści historyczne, Miłość w czasach zarazyNARRACJA DURATYWNA.

W realcję może być wtopiony zawiązkowy opis (np. występuje w Dobrej Pani Orzeszkowej).

PREZENTACJA – narracja uobecniająca, przedstawia pojedyncze zdarzenie w sposób szczegółowy, w stopniowym stawaniu się; może zawierać opis rozwinięty lub przytoczone wypowiedzi mówione i myślane bohaterów – początek Dobrej Pani to typowa prezentacja.

  • NARRACJA EGZEMPLARYCZNA jest formą pośrednią między relacją a prezentacją – pewne zdarzenia/ wypowiedzi jednostkowe zostały przedstawione jako przykładowe, powtarzalne, typowe.
  • CIĄG PREZENTACYJNY – segment wypowiedzi charakteryzujący się ciągłością czasoprzestrzenną i chociaż częściową tożsamością występujących postaci, pojawia się w obrębie prezentacji i dotyczy czegoś, co jest z nią związane, ale wychodzi poza jej bezpośrednie ramy. Wyróżnia go przerwa czasowa, inne miejsce, zmienia bohaterów. Jeśli ciąg taki złożony jest z przynajmniej kilku ujęć nazywany jest OGNIWEM. Kilka następujących po sobie ogniw jest ODCINKIEM.
  • W opowiadaniu Dobra Pani początkowy ciąg prezentacyjny jest ogniwem, obejmuje cały pierwszy dzień pobytu Heli przedstawiony w kilku ogniwach odgraniczonych od siebie pojawianiem się i odchodzeniem postaci. Odpowiedni podział większej ilości ogniw w prezentacji na segmenty może zwiększać napięciotwórczą siłę narracyjną danego segmentu.

REFLEKSJA jest składnikiem fakultatywny relacji i prezentacji; to wszelkie uogólnienia, argumentacje, wynurzenia, pytania, postulaty, apele podmiotu narracyjnego. Partie refleksyjne w utworach lit. najczęściej przynależą do komentowanego przez nie segmentu narracyjnego. Czasem jednak tworzą one samodzielne odcinki czy sekwencje względem sąsiadujących z nimi partii narracyjnych. (np. Czarodziejka Góra, Wojna i pokój).

Twoja odpowiedź