Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Śmiech w średniowieczu. Teoria karnawału wg Bachtina

25 kwietnia 2012 Opracowania  Brak komentarzy

O śmiechu w średniowieczu:

– Ludowy śmiech i jego formy są najmniej zbadanymi obszarami kultury ludowej. W obszernej literaturze naukowej, dotyczącej obrzędu, mitu, ludowej twórczości litycznej dla elementów śmiechu przeznacza się niewiele miejsca, a jego rozumienie jest zniekształcone.

– W średniowieczu i odrodzeniu zasięg oraz znaczenie „kultury śmiechu” były ogromne.

– Mimo różnorodności (m.in. jarmarczne festyny o charakterze karnawałowym, oparte na śmiechu obrzędy i kulty) każda forma posiada ten sam styl – karnawałowej kultury ludowego śmiechu.

Różnorodność kultury ludowej śmiechu dzieli się na:

1. Formy obrzędowo-widowiskowe (uroczystości o charakterze karnawałowym, rozmaite widowiska komiczne itp.);

2. Językowe (w tym i parodystyczne) utwory komiczne różnego rodzaju: ustne oraz pisane, po łacinie i w językach narodowych;

3. Różne formy i gatunki mowy jarmarczno-familijnej (wyzwiska, zaklęcia, klątwy);

Wszystkie te formy przedstawiają jednolity, określony śmiechem aspekt świata. Są ze sobą powiązane.

– Dla średniowiecznej kultury śmiechu charakterystyczne są figury błaznów i głupców (nosiciele zasad karnawału).

– Świąteczność jest cechą średniowiecznych widowiskowych form śmiechu.

– Karnawałowy śmiech jest powszechny, uniwersalny  i ambiwalentny (neguje, aprobuje, grzebie i odradza).

– Dotyczy także tych, którzy się śmieją (ważna różnica między zwykłym, satyrycznym śmiechem!).

– W śmiechu tym znajduje się to, co ogólnoludzkie, uniwersalne i utopijne.

– Średniowieczna literatura śmiechu rozwijana była przez tysiąclecia. Jej początki sięgały chrześcijańskiej starożytności.

– Średniowieczny człowiek odczuwał w śmiechu zwycięstwo nad strachem. Nie tylko wobec Boga, ale i przyrody. Śmiech, zwyciężając strach, rozjaśniał świadomość człowieka i odkrywał mu świat na nowo. Było to jednak tylko zwycięstwo chwilowe, świąteczne. Po nim znowu nadchodziły dni strachu.

O karnawale:

– Karnawał to drugie życie ludu, zorganizowane w oparciu o elementy śmiechu.

– W średniowieczu uroczystości karnawałowe zajmowały w życiu człowieka dużo miejsca. W sumie były to nawet 3 miesiące w roku. Formy te różniły się od kościelnych ceremoniałów, ponieważ u jego podstaw znajdował się śmiech.

– Czasami formy karnawałowe są parodią kultu kościelnego, ale wszystkie są pozakościelne i pozareligijne.

– Karnawał nie zna podziałów na wykonawców i widzów. Nie ogląda się go, ale żyje w nim.

W czasie karnawału żyje się wedle jego praw. Ma charakter powszechny.

– W czasie karnawału gra życie i ta gra na moment staje się życiem.

– Podczas rozwoju średniowiecznego karnawału wyodrębnił się bogaty język karnawałowych form i symboli, złożony z poglądów ludu. Charakterystyczna jest dla niego logika odwrotności

– Karnawał zmuszał ludzi do wyrzeczenia się oficjalnie zajmowanych przez nich pozycji (np. mnicha kleryka uczonego).

– Średniowieczni ludzie w równym stopniu uczestniczyli w dwóch rodzajach życia – oficjalnym i karnawałowym. Współistnienie tego, co nabożne, poważne i surowe , z tym, co karnawałowo-groteskowe, można zaobserwować na freskach średniowiecznych kościołów i w kościelnej rzeźbie (np. średniowieczna chimera).

 

Dodatkowe informacje:

Karnawał i karnawalizacja w rozumieniu Bachtina jest pojęciem szerszym od tradycyjnego, obrzędowego święta liturgicznego poprzedzającego post. To wywodzący się z ludowo-jarmarcznej kultury światopogląd opozycyjny wobec oficjalnych instytucji i zhierarchizowanego ładu.

Odwołuje się do ludowej kultury śmiechu i tradycji karnawału, oznacza zawieszenie lub zakwestionowanie normalnie rządzących światem praw i oficjalnych hierarchii w ramach utworu literackiego.

Śmiech, parodia, profanacja błazenada, groteskowe odwrócenie świata na opak – to formy światopoglądu karnawałowego, które z kultury ludowej przedostały się do literatury włoskiej i stały się „potężnymi środkami artystycznego poznawania życia”.

Światopogląd skarnawalizowany jest głęboko ambiwalentny: powaga miesza się ze śmiechem, mądrość z głupotą, życie ze śmiercią, góra z dołem, wysokie z niskim. Tę wieloznaczność karnawałowej ideologii Bachtin dostrzega m.in. u bohaterów Dostojewskiego.

Karnawalizacja – przenikanie „światoodczucia karnawałowego”, inaczej mówiąc – sensów subiektywno-społecznych tego zjawiska obyczajowo-ludycznego do literatury oraz realizacji tych sensów w specyficzny i dystynktywny dla tej praktyki artystycznej sposób. Jest głównym przejawem ludowej kultury śmiechu.

Analizy skarnawalizowanej literatury Bachtina skupiają się obok epopei i tragedii. Bachtin uznaje karnawalizację za jedną z najważniejszych cech powieści. Wszelkie postbachtinowskie teorie karnawalizacji odnoszące się sfery zjawisk pozaartystycznych są autorskimi koncepcjami kontynuatorów myśli rosyjskiego badacza.

Twoja odpowiedź

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>