Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł! Do you want to support owner of this site? Click here and donate to his account some amount, he will be able to use it to pay for any of our services, including removing this ad.

Śmiech w średniowieczu. Teoria karnawału wg Bachtina

25 kwietnia 2012 Opracowania  Brak komentarzy

O śmiechu w średniowieczu:

– Ludowy śmiech i jego formy są najmniej zbadanymi obszarami kultury ludowej. W obszernej literaturze naukowej, dotyczącej obrzędu, mitu, ludowej twórczości litycznej dla elementów śmiechu przeznacza się niewiele miejsca, a jego rozumienie jest zniekształcone.

– W średniowieczu i odrodzeniu zasięg oraz znaczenie „kultury śmiechu” były ogromne.

– Mimo różnorodności (m.in. jarmarczne festyny o charakterze karnawałowym, oparte na śmiechu obrzędy i kulty) każda forma posiada ten sam styl – karnawałowej kultury ludowego śmiechu.

Różnorodność kultury ludowej śmiechu dzieli się na:

1. Formy obrzędowo-widowiskowe (uroczystości o charakterze karnawałowym, rozmaite widowiska komiczne itp.);

2. Językowe (w tym i parodystyczne) utwory komiczne różnego rodzaju: ustne oraz pisane, po łacinie i w językach narodowych;

3. Różne formy i gatunki mowy jarmarczno-familijnej (wyzwiska, zaklęcia, klątwy);

Wszystkie te formy przedstawiają jednolity, określony śmiechem aspekt świata. Są ze sobą powiązane.

– Dla średniowiecznej kultury śmiechu charakterystyczne są figury błaznów i głupców (nosiciele zasad karnawału).

– Świąteczność jest cechą średniowiecznych widowiskowych form śmiechu.

– Karnawałowy śmiech jest powszechny, uniwersalny  i ambiwalentny (neguje, aprobuje, grzebie i odradza).

– Dotyczy także tych, którzy się śmieją (ważna różnica między zwykłym, satyrycznym śmiechem!).

– W śmiechu tym znajduje się to, co ogólnoludzkie, uniwersalne i utopijne.

– Średniowieczna literatura śmiechu rozwijana była przez tysiąclecia. Jej początki sięgały chrześcijańskiej starożytności.

– Średniowieczny człowiek odczuwał w śmiechu zwycięstwo nad strachem. Nie tylko wobec Boga, ale i przyrody. Śmiech, zwyciężając strach, rozjaśniał świadomość człowieka i odkrywał mu świat na nowo. Było to jednak tylko zwycięstwo chwilowe, świąteczne. Po nim znowu nadchodziły dni strachu.

O karnawale:

– Karnawał to drugie życie ludu, zorganizowane w oparciu o elementy śmiechu.

– W średniowieczu uroczystości karnawałowe zajmowały w życiu człowieka dużo miejsca. W sumie były to nawet 3 miesiące w roku. Formy te różniły się od kościelnych ceremoniałów, ponieważ u jego podstaw znajdował się śmiech.

– Czasami formy karnawałowe są parodią kultu kościelnego, ale wszystkie są pozakościelne i pozareligijne.

– Karnawał nie zna podziałów na wykonawców i widzów. Nie ogląda się go, ale żyje w nim.

W czasie karnawału żyje się wedle jego praw. Ma charakter powszechny.

– W czasie karnawału gra życie i ta gra na moment staje się życiem.

– Podczas rozwoju średniowiecznego karnawału wyodrębnił się bogaty język karnawałowych form i symboli, złożony z poglądów ludu. Charakterystyczna jest dla niego logika odwrotności

– Karnawał zmuszał ludzi do wyrzeczenia się oficjalnie zajmowanych przez nich pozycji (np. mnicha kleryka uczonego).

– Średniowieczni ludzie w równym stopniu uczestniczyli w dwóch rodzajach życia – oficjalnym i karnawałowym. Współistnienie tego, co nabożne, poważne i surowe , z tym, co karnawałowo-groteskowe, można zaobserwować na freskach średniowiecznych kościołów i w kościelnej rzeźbie (np. średniowieczna chimera).

 

Dodatkowe informacje:

Karnawał i karnawalizacja w rozumieniu Bachtina jest pojęciem szerszym od tradycyjnego, obrzędowego święta liturgicznego poprzedzającego post. To wywodzący się z ludowo-jarmarcznej kultury światopogląd opozycyjny wobec oficjalnych instytucji i zhierarchizowanego ładu.

Odwołuje się do ludowej kultury śmiechu i tradycji karnawału, oznacza zawieszenie lub zakwestionowanie normalnie rządzących światem praw i oficjalnych hierarchii w ramach utworu literackiego.

Śmiech, parodia, profanacja błazenada, groteskowe odwrócenie świata na opak – to formy światopoglądu karnawałowego, które z kultury ludowej przedostały się do literatury włoskiej i stały się „potężnymi środkami artystycznego poznawania życia”.

Światopogląd skarnawalizowany jest głęboko ambiwalentny: powaga miesza się ze śmiechem, mądrość z głupotą, życie ze śmiercią, góra z dołem, wysokie z niskim. Tę wieloznaczność karnawałowej ideologii Bachtin dostrzega m.in. u bohaterów Dostojewskiego.

Karnawalizacja – przenikanie „światoodczucia karnawałowego”, inaczej mówiąc – sensów subiektywno-społecznych tego zjawiska obyczajowo-ludycznego do literatury oraz realizacji tych sensów w specyficzny i dystynktywny dla tej praktyki artystycznej sposób. Jest głównym przejawem ludowej kultury śmiechu.

Analizy skarnawalizowanej literatury Bachtina skupiają się obok epopei i tragedii. Bachtin uznaje karnawalizację za jedną z najważniejszych cech powieści. Wszelkie postbachtinowskie teorie karnawalizacji odnoszące się sfery zjawisk pozaartystycznych są autorskimi koncepcjami kontynuatorów myśli rosyjskiego badacza.

Twoja odpowiedź