Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł! Do you want to support owner of this site? Click here and donate to his account some amount, he will be able to use it to pay for any of our services, including removing this ad.

Sensy naddane przestrzeni literackiej a konwencjonalizacja układów przestrzennych

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Sensy naddane przestrzeni literackiej: przestrzeń w miarę swego kształtowania i konkretyzowania może wytwarzać znaczenia dodatkowe, które nadbudowują się nad przedstawieniami przestrzennymi. Jak pisze Sławiński: w odniesieniu do opisu przestrzeń jest zjawiskiem mówionym: wyposażona w zdolność produkowania sensów naddanych – staje się układem na swój sposób mówiącym. Przedmioty, odległości, kierunki, sceny, krajobrazy, mogą aktualizować w rzeczywistości przedstawionej dzieła nową – to znaczy nie wyprowadzalną z semantyki samego wysłowienia – warstwę konotacji o mniej lub bardziej wyraźnym nacechowaniu symbolicznym. Oczywiście wyłanianie się takiej semantyki drugiego stopnia nie jest wyłącznie sprawą składników scenerii. Ciąg zdarzeniowy, postać czy narrator w równym stopniu mogą wystąpić w roli substratu dla rozmaitych dookreśleń o charakterze symbolu, alegorii, czy „wielkiej metafory”.

Przestrzeń traktowana jako ekwiwalent stanów uczuciowych, opozycja przestrzeni realistycznych i fantastycznych, wnętrze mieszkalne jako oznaka statusu społecznego bohatera, arkadyjski pejzaż sielanki przeciwstawiony nieludzkiemu chaosowi pejzażu wielkomiejskiego, elementy krajobrazowe jako symbol odległej ojczyzny – we wszystkich tych i niezliczonych innych przypadkach podobnego rodzaju mamy do czynienia z konotacjami, które mogą być uruchomione o tyle, o ile istnieje w utworze uchwytna i programowa systematyzacja atrybutów i składników prezentowanych przestrzeni oraz związana z nimi aksjologia. Oczywiście rozważając owe sensy naddane, które z reguły mają charakter mniej czy bardziej standardowy, zmuszeni jesteśmy wyjść poza wewnętrzny świat dzieła – w kierunku systemów znaczeniowych tradycji lit. i kulturalnej, które czynią je dopuszczalnymi.

Konwencjonalizacja układów przestrzennych: przeciwny do naddawania sensów sposób konstruowania opisu. Korzystanie ze strategii polegającej na sięganiu do uschematyzowanych – konwencjonalnych – przestrzeni, o ustalonym i powielanym znaczeniu. Archetypiczne uniwersalia przestrzenne, ustalona w tradycji gatunkowej topika przestrzenna, powracalne obrazy czy fabuły osnuwające się wokół wyobrażeń pojęć takich jak: Pion, Poziom, Centrum, Dom, Droga, Czeluść, Podziemia czy Labiryntu.

Tagi:  

Twoja odpowiedź