Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Sensy naddane przestrzeni literackiej a konwencjonalizacja układów przestrzennych

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Sensy naddane przestrzeni literackiej: przestrzeń w miarę swego kształtowania i konkretyzowania może wytwarzać znaczenia dodatkowe, które nadbudowują się nad przedstawieniami przestrzennymi. Jak pisze Sławiński: w odniesieniu do opisu przestrzeń jest zjawiskiem mówionym: wyposażona w zdolność produkowania sensów naddanych – staje się układem na swój sposób mówiącym. Przedmioty, odległości, kierunki, sceny, krajobrazy, mogą aktualizować w rzeczywistości przedstawionej dzieła nową – to znaczy nie wyprowadzalną z semantyki samego wysłowienia – warstwę konotacji o mniej lub bardziej wyraźnym nacechowaniu symbolicznym. Oczywiście wyłanianie się takiej semantyki drugiego stopnia nie jest wyłącznie sprawą składników scenerii. Ciąg zdarzeniowy, postać czy narrator w równym stopniu mogą wystąpić w roli substratu dla rozmaitych dookreśleń o charakterze symbolu, alegorii, czy „wielkiej metafory”.

Przestrzeń traktowana jako ekwiwalent stanów uczuciowych, opozycja przestrzeni realistycznych i fantastycznych, wnętrze mieszkalne jako oznaka statusu społecznego bohatera, arkadyjski pejzaż sielanki przeciwstawiony nieludzkiemu chaosowi pejzażu wielkomiejskiego, elementy krajobrazowe jako symbol odległej ojczyzny – we wszystkich tych i niezliczonych innych przypadkach podobnego rodzaju mamy do czynienia z konotacjami, które mogą być uruchomione o tyle, o ile istnieje w utworze uchwytna i programowa systematyzacja atrybutów i składników prezentowanych przestrzeni oraz związana z nimi aksjologia. Oczywiście rozważając owe sensy naddane, które z reguły mają charakter mniej czy bardziej standardowy, zmuszeni jesteśmy wyjść poza wewnętrzny świat dzieła – w kierunku systemów znaczeniowych tradycji lit. i kulturalnej, które czynią je dopuszczalnymi.

Konwencjonalizacja układów przestrzennych: przeciwny do naddawania sensów sposób konstruowania opisu. Korzystanie ze strategii polegającej na sięganiu do uschematyzowanych – konwencjonalnych – przestrzeni, o ustalonym i powielanym znaczeniu. Archetypiczne uniwersalia przestrzenne, ustalona w tradycji gatunkowej topika przestrzenna, powracalne obrazy czy fabuły osnuwające się wokół wyobrażeń pojęć takich jak: Pion, Poziom, Centrum, Dom, Droga, Czeluść, Podziemia czy Labiryntu.

Tagi:  

Twoja odpowiedź

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>