Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł! Do you want to support owner of this site? Click here and donate to his account some amount, he will be able to use it to pay for any of our services, including removing this ad.

Redukcja, relatywizacja, dezintegracja i degradacja postaci powieściowej (H.Markiewicz)

21 lutego 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Redukcja, relatywizacja, dezintegracja i degradacja postaci powieściowej (H.Markiewicz)

Henryk Markiewicz: Postać literacka

Procesy te zaczynają się w drugiej połowie XIX wieku, począwszy od powieści Dostojewskiego w Rosji i tzw. powieści analitycznej i mają związek z eliminacją narratora wszechwiedzącego.

REDUKCJA – dwie formy: 1. jednostronne uzewnętrznienie, koncentracja na procesach psychicznych narratora 1os. lub pośrednika narracyjnego; 2. Behawioryzm – zewnętrzny ogląd niektórych lub wszystkich postaci. Behawioryzm rozumiany jako sposób narracji charakteryzuje się brakiem w wypowiedziach narratora bezpośrednich informacji o przeżyciach, stanach psychicznych czy uczuciach bohaterów. Informacje takie mogą pojawić się jedynie w formie przytoczenia opinii wygłaszanej przez jedną z postaci przedstawionych lub odczytywane przez czytelnika ze sposobu zachowania się postaci. Uniemożliwia to stosowanie analizy psychologicznej na poziomie wypowiedzi narratora, ogranicza też znacznie stosowanie narracji pierwszoosobowej – narrator nie może opowiadać o własnych uczuciach i przeżyciach. Ponadto utwory pisane tą techniką charakteryzują się często rozbudowaną warstwą dialogową. Behawioryzm jako tendencja literacka dotyczy prozatorskich utworów fabularnych. Wiąże się zazwyczaj z niezawierającą komentarza narracją, prowadzoną przez trzecioosobowego, niewidocznego narratora, np. utwory Ernesta Hemingwaya, czy John Steinbeck (Myszy i ludzie); na gruncie polskim technikę tą prezentują szczególnie utwory z okresu II wojny światowej: Medaliony Nałkowskiej, proza Tadeusza Borowskiego.

RELATYWIZACJA – przejawia się jako niepełna wiedza narratora/ pośrednika narracyjnego o postaci, a także niezgodność informacji pochodzących od kilku narratorów kreowanych.

DEZINTEGRACJA – do tego zjawiska prowadziło łączenie w niej postaw i działań równocześnie lub następczo z sobą sprzecznych lub zaskakujących, niezrozumiałych na gruncie potocznej wiedzy psychologicznej, a nie umotywowanych inaczej przez narratora; rozmywało kontury postaci, a wielu wypadkach uniemożliwiało odbiór jej jako określonej osobowości.

DEGRADACJA – połączona z redukcją, polegała na tym, że została ona podporządkowana innym celom artystycznym; stała się tylko substratem dla ukazania uniwersalnych procesów i mechanizmów psychicznych, składnikiem parabolicznego modelu sytuacji człowieka w świecie lub tworzywem eksperymentu formalnego, np. Inny świat.

Francuska „nowa powieść” idzie jeszcze dalej w tym procesie, w wielu swych realizacjach celowo utrudnia lub nawet uniemożliwia rozróżnienie i identyfikację postaci, np. wprowadza ją pod różnymi nazwiskami, lub to samo nazwisko nadaje różnym postaciom – Złote owoce Natalie Sarraute, Uroda na czasie Leopolda Buczkowskiego.

 Wielokrotnie okazywało się, że postać literacka, niejako jakby stawiała „opór” względem zamysłu twórczego autora, staje się tym wyraźniejsza  i żyw im jest bardziej tajemnicza, im bardziej to tylko jej kontur znamy (Mauriac).

Twoja odpowiedź