Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Literaturoznawstwo Empiryczne

21 grudnia 2012 Opracowania  Brak komentarzy

W latach 70. XX wieku Siegfried J. Schmidt oraz skupiona wokół niego grupa naukowców na Uniwersytecie w niemieckim Siegen opracowali koncepcję Literaturoznawstwa Empirycznego (Empirische Literaturwissenschaft – LE) jako nauki argumentującej oraz zdolnej do konkurencji z naukami przyrodniczymi. Wyniki badań potwierdzających tezy stawiane przez LE publikowano w serii wydawniczej „Konzeption Empirische Literaturwissenschaft”, publikacjach Instytutu Empirycznych Badań nad Literaturą i Mediami Uniwersytetu w Siegen (Institut für empirische Literatur- und Medienforschung der Universität-GH-Siegen), jak również w czasopismach „Spiel” (Siegener Periodicum zur internationalen empirischen Literaturwissenschaft) oraz „Delfin”.

LE opiera się na założeniach konstruktywizmu, a przede wszystkim takich badaczy Hubert R. Maturana i Francisko Varela, Ernst von Glaserfeld oraz Heinz von Foerster. W centrum LE znajduje się teoria systemów autopoietycznych[1], które wyróżniają się autonomicznością oraz autoreferencyjnością a interakcje w ramach systemu są zdeterminowane przez jego organizację. Główną rolę odgrywają uczestnicy systemu – ich procesy kognitywne, warunki biologiczne i społeczne, jak również potrzeby oraz motywy działań grup społecznych, do których należą. Procesy kognitywne nie sprowadzają się do odkrycia obiektywnej rzeczywistości, lecz stanowią impuls do konstruowania konwencji społecznych, czyli uzgodnionych w wybranej społeczności i akceptowanych jako rzeczywistość zbiorów reguł tworzenia z tekstów komunikatów. W ten sposób wyklucza się dualistyczny podział na obiektywizm oraz subiektywizm. Z założenia każde poznanie jest uzależnione od jednostki (subjektabhängig). W LE zmienia się także podejścia do języka, którego funkcją nie jest przykazywanie informacji lub opis świata zewnętrznego. Znaki językowe nie odnoszą się do sensorycznie doświadczonych przedmiotów w rzeczywistości, lecz do językowo skonwencjonalizowanych typów zachowań[2].

W LE przedmiotem badań nie są teksty, lecz czynności i procesy literackie (Text-Handlungs-Syndrome)[3], które koncentrują się przede wszystkim na tekstach i sprawiają, że są one traktowane jako literackie. Zbiór procesów literackich w określonym społeczeństwie jest nazywany systemem literackim. System literacki jako system autopoietyczny jest zorganizowany hierarchicznie i autoreferencyjnie, na co zwraca uwagę Niklas Luhmann[4]. System literacki wyróżnia się od innych systemów społecznej działalności przyjętymi konwencjami. LE rozróżnia cztery podstawowe typy czynności literackich: działalność (Produktion), przekaz (Vermittlung), recepcję (Rezeption) oraz opracowanie (Vermittlung), i jest zainteresowane przebiegającymi w nich procesach kognitywnymi. Interpretacja jako poszukiwanie właściwego sensu traci swoją pozycję w LE. Natomiast za metody badawcze w dalszym ciągu uważane są: analiza tekstu, historia edycji oraz przekazów, analiza narracji oraz stylu etc. Zamiast interpretacji stawiane są pytania o literackie rozumienie i jego warunki oraz profile osobowościowe różnych typów producentów literackich, co otwiera nowe pola badawcze dla literaturoznawstwa.

Literaturoznawstwo Empiryczne dzięki procesualnemu ujęciu literackości otwiera dyskusję na temat roli podmiotów systemu literackiego (tłumacze, wydawcy, redaktorzy, agenci literaccy), którzy w ramach innych teorii nie byli uwzględniani jako jego współtwórcy.

Autor pracy:
Michał Olewnik

 


[1] Por. Hubert R. Maturana: Erkennen: Die Organisation und Verkörperung von Wirklichkeit. Vieweg, Braunschweig–Wiesbaden 1982.

[2] Por. Siegfried J. Schmidt: Vom Text zum Literatursystem. Skizze einer konstruktivistischen empirischen Literaturwissenschaft, LUMIS-Schriften 1, Siegen 1984, s. 6 i n.

[3] Tamże,  s. 9.

[4] Por. N. Luhmann:  Das Kunstwerk und die Selbstreproduktion der Kunst [w:] „Delfin” III, August 1984, 51–69.

Twoja odpowiedź

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>