Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Koło hermeneutyczne P. Ricceura – Najważniejsze tezy francuskiego hermeneutyka

27 października 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Koło hermeneutyczne:

 

– koło to splot stosunków łączących symbol i ich interpretację

– jeżeli wchodzimy w świat symboli, to stają się żywe, wówczas koło zaczyna się toczyć,

– jeżeli koło się toczy, to idziemy do przodu, wzbogacamy się o nowe wiadomości, zaczynamy wszystko rozumieć,

 – koło – należy rozumieć, żeby uwierzyć i należy wierzyć, żeby zrozumieć,

– nie jest to błędne koło, jest to koło postępujące,

– jeżeli w coś wierzymy, to będziemy to rozumieć, stanie się to dla nas proste i przystępne, a także odczytamy sensy danego tekstu,

– przez zrozumieniem tekstu następuje przedrozumienie, które daje nam możliwość zakotwiczenia się w tekst,

– zrozumienie i wiara to nie jest stadium końcowe, koło się nadal toczy i przyniesie nam nowe rozumienia,

– to jest coś podobnego do koła Schleimachera – nie zrozumiemy części bez całości,

M. Heidegger rozwinął, m.in. pojęcie koła hermeneutycznego na oznaczenie tego, iż poznający podmiot nigdy nie jest bezstronny, ale uwikłany w jakąś tradycję i posługuje się, często nieświadomie, założeniami z góry wyznaczającymi określony przebieg poznania; rozumienie to „uczestnictwo we wspólnym sensie”). Rozumienie ma strukturę założeniową albo kolistą, ponieważ odnosi się do określonego wcześniej układu odniesienia (sensu lub sensownością), np. językowego, kulturowego; sens tego, co rozumiane, zawiera się już a priori w samym rozumieniu.

P. Ricoeur: „Symbol daje do myślenia”

 –  rozmyślanie nad symbolem wychodzi od mowy pełnej i sensu zastanego, nie musi szukać początku;

–  symbol DAJE sens (więc nie ja ustanawiam sens, a sens dany jest przez symbol). Wszystko zostało już powiedziane, ale powiedziane zagadkowo, wszystko trzeba przetwarzać.

Obszary panowania symbolu:

–  powiązane (symbole) z obrzędami i mitami. Np. niebo jako symbol tego, co najwyższe, potężne, uporządkowane. Symbol – nieprzebrany;

–  sfery nocy i marzenia sennego – u Freuda symbol to nie każde przedstawienie, zastępujące sobą coś innego, ale te elementy, które wykraczają poza dzieje indywidualne, są wspólne dla całej kultury. U Junga – symbol pozwala na odkrycie tkwiących w nas możliwości. Jung widzi w symbolach samorzutne przedstawienie energii psychicznej / archetypów. Symbol pomaga stać się sobą;

–  poetycka wyobraźnia – (Bachelard) – obraz-słowo, który nie jest już obrazem-przedstawieniem jest symbolem. Symbol jest dalej obrazem pełniącym funkcję unieobecniania, ale ten symbol jest uchwycony w początku mowy.

Struktura symbolu:

– symbole są znakami, są formami wyrazu udostępniającymi sens. Ale: każdy znak wskazuje na coś poza sobą, a nie każdy znak jest symbolem. Ale symbole to znaki nieprzejrzyste. Ich sens dosłowny wskazuje na drugi sens. Nie da się w symbolu ustalić stosunku analogicznego wiążącego sens drugi z pierwotnym. Symbol to ruch sensu pierwotnego, pozwalający nam uczestniczyć w sensie ukrytym, a analogia opiera się na porównaniu zewnętrznym;

–  symbol a alegoria – w alegorii pierwotny element znaczony (sens) jest zewnętrzny, uchwytny wprost. Między sensami zachodzi stosunek przekładu, a kiedy zajdzie – alegoria znika. S. 13 alegoria była w większej mierze jedną z form hermeneutyki (czyli egzegezy znaków, symboli, alegorii i mitów) niż samorzutnym stwarzaniem znaków. Symbol poprzedza hermeneutykę, alegoria jest hermeneutyczna. Bo symbol podaje swój sens nie przez przekład a przez zagadkę;

–  symbol w logice – przeciwieństwo znaku charakterystycznego, bo 1) jest więź analogiczna, przykuwająca sens wtórny do pierwotnego, 2) niemożność oddania sensu symbolicznego inaczej niż przez analogię – to tworzy z mowy symbolicznej mowę związaną;

–   mit a symbol – mit to rodzaj symbolu bardziej rozwinięty, w postaci opowieści w jakimś czasie i w jakiejś przestrzeni. Jaspers odróżnia 1) język szyfrów (symboli), 2) język mitów i 3) symbole trzeciego stopnia.

 

W STRONĘ FILOZOFII SYMBOLU

–  symbol oddaje sens niejasno, nie może być przełożony, nie dopuszcza alegoryzującej egzegezy;

–  nie ma symbolu, który wzbudza zrozumienie bez jakiejś interpretacji => jest powiązany z hermeneutyką;

– 3 stadia do zrozumienia symbolu w połączeniu z hermeneutyką.

Pierwsze stadium: fenomenologia:

–  rozumienie symbolu przez symbol, przez ogół symboli. Figury rozumienia u Eliadego (Traktat o historii religii) –

1) wydobywanie i zestawianie wielu wartości jednego symbolu, rozumienie – permutacja wszystkich wartości w obrębie jednego tematu;
2) rozumienie symbolu przez inny symbol;

3) symbol rozumiany przez obrzędy i mity; 4) jak w symbolu ulegają scaleniu liczne sfery doświadczenia;

–  interpretacja w fenomenologii – ukazanie spoistości symbolicznego systemu;

– osiągnięcie drugiego stadium – trzeba się poddać dynamice, brać udział w walkach między symbolami – dopiero wtedy rozumienie może przejść w hermeneutykę, wtedy za każdym razem trzeba przyjąć jakiś jeden system symboliczny.

Drugie stadium: hermeneutyka:

–  tylko interpretując możemy ponownie słyszeć i rozumieć;

–  koło hermeneutyczne – należy rozumieć, żeby uwierzyć, ale trzeba wierzyć, żeby rozumieć. Kieruje się przedrozumieniem rzeczy;

–  hermeneutyka upomina się o pokrewieństwo myśli z tym, ku czemu zwraca nas życie – o pokrewieństwo myśli z rzeczą, o której się mówi;

–  tylko interpretując możemy uwierzyć;

–  złączenie wiary z krytyką – „symbol daje do myślenia” – krytyka zawsze demitologizuje. Dzięki przyspieszeniu demitologizacji hermeneutyka zwraca uwagę na wymiar symbolu jako pierwotnego znaku sacrum.

Trzecie stadium: myślenie wychodzące od symboli:

–   symbol otwiera i odsłania dziedziny doświadczenia, jest zawsze znakiem kolei ludzkiego doświadczenia ale i ludzkiej głębi;

–   filozoficzna interpretacja symboli polega na opracowaniu ujęć egzystencjalnych;

–  każdy symbol to przejaw więzi człowieka z sacrum;

–   zadaniem filozofa (z smbl) jest przerwanie kręgu samowiedzy, kręgu subiektywności, wyjście poza antropologię.


Twoja odpowiedź

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>