Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Granice wolności interpretacyjnej (interpretacja i nadinterpretacja)

9 November 2013 Opracowania  Brak komentarzy

Problem interpretacji najłatwiej zilustrować na podstawie rozważań Umberto Eco i jego adwersarzy: Jonathana Cullera i Richarda Rorty’ego. Wszyscy trzej starali się określić nie tylko granice naszej ingerencji w tekst literacki i odpowiedzieć na pytanie, co można robić dzisiaj z literaturą.

Poglądy Umberto Eco:

 – zdecydowany zwolennik ograniczeń swobody interpretacji – chce wprowadzić jasne kryteria poprawności odczytania tekstów literackich;

  •  źródła znaczenia literatury: intencja autora, intencja czytelnika i intencja dzieła;
  • intencja autora: to, co chciał przekazać, bardzo trudna do wykrtycia ze względu na inny czas otp. Ekspresja subiketywnych przeżyć
  • intencja tekstu: ekspresja przeżyć autora, składa się ze znaków;
  • w klasycznym sporze o interpretację chodzi o to, by rozstrzygnąć, czy celem interpretacji jest odkrycie tego, co chciał powiedzieć autor, czy tego, co tekst mówi niezależnie od autora; dla Eco trzeba brać pod uwagę wszystkie trzy źródła znacznie; powinniśmy zwracać uwagę na strukturę dzieła, hipotetyczny zamysł autora i wszystko to, co możemy „wnieść” do dzieła dzięki własnej kompetencji;
  • „czytelnik modelowy” – konstrukcja teoretyczna, będąca odpowiednikiem właściwego odczytania dzieła; stawia on domysły, co do intencji samego tekstu i stara się ją trafnie rozpoznać; próbuje też zrekonstruować intencję autorską;
  • postulat zdroworozsądkowej interpretacji;
  • interpretacja wg Eco: stopniowe odkrywanie strategii zmierzającej do wytworzenia czytelnika modelowego;
  • nie możemy stwierdzić, jaka interpretacja jest poprawna, ale możemy z całą pewnością stwierdzić, jaka jest niepoprawna;
  • nadinterpretacja: rozprawia o pytaniach, jakich tekst nie stawia;

Poglądy Richarda Rorty’ego: (użycie)

  • należy się całkowicie wyrzec odkrywania, o czym dany tekst jest naprawdę; zrezygnować ze zgłębiania mechanizmów tekstu, struktur itp.,
  • tekstu trzeba używać do własnych, dowolnie wybranych celów;
  • czytanie to praktyka, która zmienia nasze myślenie, cele, a nawet naszer życie;
  • bardzo ważne odwołanie do sfery emocjonalnej interpretatora;

Poglądy Jonathana Cullera: (nadinterpretacja)

  • obrona nadinterpretacji; zamiast podziału (zaproponowanego przez Eco) na interpretację i nadinterpretację, wymyślił podział na rozumienie i nadrozumienie tekstu;
  • rozumienie: operacja, którą mógłby wykonać „czytelnik modelowy”, stawianie pytań i znajdowanie odpowiedzi, jakich domaga się sam tekst;
  • nadrozumienie: znajdowanie pytań, jakich sam tekst nie stawi, a które można by postawić i które poszerzają możliwości interpretacji, przywołując rozmaite kontekstu;
  • zastanawia się nad tym, co tekst tobi z nami, w jaki sposób to czyni, jak koresponduje z innymi tekstami, co w nim jest ukryte lub stłumione itp.;
  • najważniejsze jest odkrycie tego, co tekst chce przemilczeć, co ukrywa, o czym zapomina;

Początek lat 90. – spór o interpretację.

Wymiana poglądów Umberto Eco, Johnatana Cullera i Richarda Rorty’ego.

  • INTERPRETOWAĆ – UMBERTO ECO – stanowisko najbardziej konserwatywne. Ograniczenie swobód interpretacji, jasne kryteria poprawności odczytywania tekstów literackich.
  • Trzy podstawowe źródła znaczenia literatury: INTENCJA AUTORA (INTENTIO AUCTORIS), INTENCJA CZYTELNIKA (INTENTIO LECTORIS) i INTENCJA DZIEŁA (INTENTIO OPERIS).
  • Wszystkie są jednakowo ważne i nie można ich rozdzielać.
  • Kategoria „czytelnika modelowego” – konstrukcja teoretyczna będąca odpowiednikiem właściwego odczytania. Autor rozumiany jako „strategia tekstowa”, nie empirycznie. Idea falsyfikowalności interpretacji – zasada, w myśl której nie można stwierdzić, czy interpretacja jest na pewno prawdziwa, ale można stwierdzić, czy jest na pewno fałszywa.
  • UŻYWAĆ – RICHARD RORTY – nie należy próbować zgłębiać wewnętrznych mechanizmów i struktur tekstu, ale używać go do własnych, dowolnie wybranych celów. Sprzeciw wobec teorii interpretacji. Odwołania do sfery emocjonalnej interpretatora. Czytanie nie oznacza odkrywania sensu według narzuconej z góry metody, ale prawdziwy, żywy kontakt z tekstem literackim. Krytyka niemetodyczne („natchniona”)
  • NADINTERPRETOWAĆ – JOHNATAN CULLER – stanowisko kompromisowe. ROZUMIENIE (UNDERSTANDING) – to operacja, którą mógłby wykonać modelowy czytelnik Eco, stawianie pytań i znajdowanie odpowiedzi, jakich domaga się sam tekst. NADROZUMIENIE (OVERSTANDING) – wynajdowanie takich pytań, jakich sam tekst nie stawia, ale które poszerzają możliwości interpretacji przywołując często odległe konteksty. Nie jest najważniejsze, co tekst mówi, ale co chce przemilczeć.

Twoja odpowiedź

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>