Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

Kategoria

Etykieta językowa w powieści młodzieżowej

30 października 2014 Opracowania  Brak komentarzy

Etykieta językowa na przykładzie powieści młodzieżowej

Małgorzaty Musierowicz pt. Kwiat kalafiora

Etykieta – według definicji ze Słownika języka polskiego pod red. Witolda Doroszewskiego – to „ustalony i obowiązujący sposób zachowania się w pewnych środowiskach […]; formy towarzyskie, ceremoniał”. Można też stosować ten termin synonimicznie do wyrażeń takich jak „savoir-vivre”, „zasady dobrego wychowania”, „zasady grzeczności”.[1]

Pojęcie etykiety językowej można natomiast rozumieć, jako „typ normy mieszczącej się w ramach nadrzędnej formy obyczajowej”...

Więcej

Pismo historia i rodzaje pisma (systemy pisma)

23 października 2014 JezykoznawstwoOpracowania  Brak komentarzy

Rodzaje pism

  • Fonetyczne

– Alfabety,

– Sylabariusze.

  • Niefonetyczne

– Piktograficzne właściwe,

– Ideogramy.

Historia pisma, najważniejsze informacje

  •   pierwsze próby komunikacji w formie graficznej – rysunki naskalne,
  •  mezopotamskie żetony – być może najstarszy przykład odmiany pisma tzw. piktogramów sumeryjskich
  •  wykonane z gliny,
  •  kształty: stożki, kulki, walce, spłaszczone krążki,
  • żetony proste – znalezione w Czogamisz (Iran), pochodzą sprzed ok. 8000 tys. lat temu; uważa się, że służyły do notowania ilości ziarna; przechowywane w glinianych kopertach,
  •  ok. 4000 tys. lat p.n.e. żetony zostały zastąpione przez tabliczki gliniane, na których jak stemple odciskano żetony proste,
  •  żetony złożone – po...

Więcej

Mimesis w ujęciu Arystotelesa i Ohmanna

9 listopada 2013 Opracowania  Brak komentarzy

Mimesis w ujęciu Artystotelesa:
(„Poetyka” Arystoteles)

  • dzieli mimesis na dwie składowe tzn. Sztuki uzupełniające przyrodę nowymi formami, i sztuki mimetyczne, tzn. Naśladujące to, co przyrosa sama ukształtowała;
  • naśladowanie nie oznacza biernego odwzorowywania świata, obok momentu odtwarzania jest także moment swobodnego przedstawienia;
  • twórca naśladując przyrodę może ją nie tylko przedstawiać taką, jaką jest, lecz także upiększać lub zbrzydzać;
  • twórca powienien przedstawiać jedynie rzeczy i zdarzenia typowe i o znaczeniu ogólnym;
  • zdaniem twórcy jest przedstawić nie tylko, to, co zaszło aktycznie, lecz także to, co wg zasad prawdopodobnieństwa mogło zajść;
  • w przedstawieniu ważniejsza kompozycja niż same wydarzenia;...
Więcej

Granice wolności interpretacyjnej (interpretacja i nadinterpretacja)

9 listopada 2013 Opracowania  Brak komentarzy

Problem interpretacji najłatwiej zilustrować na podstawie rozważań Umberto Eco i jego adwersarzy: Jonathana Cullera i Richarda Rorty’ego. Wszyscy trzej starali się określić nie tylko granice naszej ingerencji w tekst literacki i odpowiedzieć na pytanie, co można robić dzisiaj z literaturą.

Poglądy Umberto Eco:

 – zdecydowany zwolennik ograniczeń swobody interpretacji – chce wprowadzić jasne kryteria poprawności odczytania tekstów literackich;

  •  źródła znaczenia literatury: intencja autora, intencja czytelnika i intencja dzieła;
  • intencja autora: to, co chciał przekazać, bardzo trudna do wykrtycia ze względu na inny czas otp. Ekspresja subiketywnych przeżyć
  • intencja tekstu: ekspresja przeżyć autora, składa się ze znaków;
  • w kla...
Więcej

Dziedzictwo Arystotelesa we współczesnej nauce o literaturze

9 listopada 2013 Opracowania  Brak komentarzy

Arystoteles w Poetyce zawarł teorie dotyczące literatury, które w niektórych zakresach obowiązują do dzisiaj.

Pierwsza w historii poetyka opisowa (zawierająca jednak pewne elementy poetyki normatywnej). Przedmiotem dociekań Arystotelesa są: określenie czym jest literatura („poezja”, do której filozof nie włącza jednak liryki) oraz opisanie trzech gatunków: tragedii, eposu i komedii (w zachowanej części traktatu brakuje tego ostatniego elementu, który prawdopodobnie zawarty był w zaginionej księdze drugiej). Poglądy Arystotelesa są pośrednią polemiką z „Państwem” Platona, a dokładniej z trzecią księgą dialogu, gdzie Sokrates próbuje dociec istoty poezji...

Więcej

Szkoły strukturalne

30 sierpnia 2013 JezykoznawstwoOpracowania  Brak komentarzy

Szkoła praska

Funkcjonalne podejście do strukturalizmu

 

  • Początek – Praskie Koło Lingwistyczne, założone przez B. Havranka, J. Mukarowskiego, R. Jacobsona, N. S. Trubieckoja.
  • Język jest systemowy i składa się z elementów, z których każdy spełnia w procesie komunikacyjnym określoną funkcję – funkcjonalizm.
  • Funkcję danego elementu można opisać za pomocą wskazania opozycji między tym elementem a innymi elementami.
  • Podsystem języka – zbiór jednostek, pomiędzy którymi różnice są bardziej uchwytne.
  • Są cztery podsystemy języka:
    1. Fonologiczny;
    2. Morfonologiczny;
    3. Morfologiczny:

a)      fleksyjny,

b)     słowotwórczy;

    1. Składniowy.
  • Szczególną uwagę zwraca się na związki paradygmatyczne.
  • N...
Więcej

Strukturalizm – paradygmat

30 sierpnia 2013 JezykoznawstwoOpracowania  Brak komentarzy

Ogólne zasady paradygmatu strukturalistycznego.

 Strukturalizm – język jest systemem znaków.

Jan Boudouin de Courtenay i Mikołaj Kruszewski – polscy uczeni, prekursatorzy strukturalizmu. Postulowali za rozgraniczeniem za statycznym i dynamicznym patrzeniem na zjawiska językowe oraz oddzieleniem abstrakcyjnego języka od konkretnego mówienia.

Ferdinand de Saussure – twórca paradygmatu strukturalistycznego. Jego dzieło Kurs językoznawstwa ogólnego – wydane przez studentów. Założenia:

    1. Język jest bytem abstrakcyjnym i społecznym. Istnieje w świadomości zbiorowej w postaci sumy języków obecnych w świadomości każdego członka danego społeczeństwa
    2. Język jest bytem w miarę trwałym – zmiany zachodzą w nim wolno, ewolucyjnie.
    3. J...
Więcej

Etymologia w językoznawstwie

29 sierpnia 2013 JezykoznawstwoOpracowania  Brak komentarzy

Temat 5

Pojęcie etymologii

Etymologia – pochodzenie wyrazu, może być rozumiane jako::

– historyczna ciągłość między końcową postacią wyrazu a jej najbliższym zaświadczonym historycznym poprzednikiem – taki przypadek ma miejsce głównie w zapożyczeniach, czasami także w wyrazach zmienionych w wyniku ewolucji fonetycznej lub znaczeniowej;

– relacja między końcową postacią wyrazu a jej prehistoryczną zrekonstruowaną formą – taki przypadek ma zastosowanie zwłaszcza w językach, których przodek nie jest historycznie zaświadczony oraz w badaniach sięgających głęboko w przeszłość.

 

Każde wykazanie etynomu jest hipotezą.

W wielu słownikach etymologicznych pochodzenie wyrazu podaje się w obu znaczeniach.

Podaje się także ...

Więcej

Teoria rozumowań

29 sierpnia 2013 JezykoznawstwoOpracowania  Brak komentarzy

 Źródła przekonań

Człowiek rozumny żywi przekonania, które opiera o różne źródła:

  1. Racjonalne – krytyczne i zgodne z kryteriami rozumu oraz stosowne do miary uzasadnienia, należą do nich:
    • oczywistość empiryczna lub intelektualna,
    • wiarygodność świadectwa,
    • rozumowanie;
  2. Nieracjonalne:
    • emocje,
    • zgodnie z modą, czyimś życzeniem,
    • irracjonalna wiara w autorytet,
    • brak krytycyzmu,
    • automatyzm w przyjmowaniu przekonań.

 

Krytycyzm – powinno się nim kierować w przyjmowaniu przekonań, może mieć on dwojaki charakter:

  1. Bezpośredni – przyjmuje określone przekonania ze względu na bezpośrednio dane doświadczenie. Oczywistość może mieć charakter:
    • empiryczny,
    • intelektualny,
    • na podstawie wiarygodnego świadectwa;
  2. Pośredni – z...
Więcej

Język polski w świetle statystyk

29 sierpnia 2013 JezykoznawstwoOpracowania  Brak komentarzy

1. Częstość fonemów 

  • Fonologia jest – obok leksyki – najlepiej opracowanym statystycznie podsystemem języka polskiego.
  • Najczęstsze są samogłoski średnie /e/, /o/ oraz niska /a/, natomiast wysokie /i/, /y/, /u/ – jako trudniejsze artykulacyjnie – są rzadsze.
  • Struktura statystyczna inwentarza fonemów w jest polszczyźnie względnie stała i niezależna od pisanej lub ustnej odmiany języka.
  • Struktura inwentarza fonemów jest względnie stała także w różnych stylach języka – jest to cecha nie tylko polszczyzny, ale także innych języków indoeuropejskich.

 

2. Częstość liter oraz połączeń wyrazowych

  • Probabilistyczna struktura języka jest ważna z punktu widzenia procesu komunikacji – decyduje o stopniu przewidywalności jedno...
Więcej

Psycholingwistyka jako dział językoznawstwa

27 sierpnia 2013 JezykoznawstwoOpracowania  Brak komentarzy

Psycholingwistyka jest działem językoznawstwa zewnętrznego, jej przedmiotem są procesy psychiczne składające się na tworzenie i  interpretację tekstów w języku naturalnym.

Psycholingwistyka zajmuje się :

opisem funkcjonowania mózgu w czasie tworzenia i odbioru mowy, pamięcią (krótkotrwałą, operacyjną, długotrwałą, semantyczną i epizodyczną), stosunkiem języka do poznania, rozwojem mowy gatunku ludzkiego, porównaniem  mowy ludzkiej z komunikowaniem się zwierząt, rozwojem języka ludzkiego od dnia narodzin do końca życia ludzkiego, badaniem przyswajania języków obcych, zaburzeniami w przyswajaniu i formułowaniu tekstów, spowodowanymi głównie urazami mózgu.

Więcej

Socjolingwistyka i jej metodologia badań

27 sierpnia 2013 JezykoznawstwoOpracowania  Brak komentarzy

Socjolingwistyka – Głównym przedmiotem badań socjolingwistycznych są zjawiska, które dałyby się ująć łączną nazwą społecznego zróżnicowania języka. Zróżnicowanie zależy do czynników trojakiego rodzaju: Po pierwsze, w większości społeczeństw istnieją odmiany języka odpowiadające chwilowej relacji społecznej między nadawcą tekstu a jego adresatem. Są to tzw. stylistyczno-funkcjonalne odmiany języka, zwane też krócej stylami funkcjonalnymi. Dział socjolingwistyki poświęcony takim odmianom języka nazywa się stylistyką funkcjonalną.

Po drugie język  bywa zróżnicowany w zależności od stałego dystansu społecznego między autorem tekstu z jednej strony a adresatem z drugiej...

Więcej

Analogiści i anomaliści – koncepcje językowe starożytnej Grecji

27 sierpnia 2013 JezykoznawstwoOpracowania  Brak komentarzy

W drugim okresie rozwoju językoznawstwa greckiego, w III i II w. p. n. e. , zagadnieniami języka interesowali się głównie filologowie z Aleksandrii, którzy zetknęli się z nimi przy wydawaniu tekstów klasyków greckich, oraz filozofowie szkoły stoickiej na Rados, w Atenach i Pergamon, którzy badali język w ramach swej szeroko pojętej logiki. Wytworzyły się dwa obozy i zarazem dwie koncepcje języka:

1. Analogistów (proporcjonalność) – do których należeli filologowie aleksandryjscy. Byli oni zdania, że w języku panuje prawidłowa regularność, wynikająca z zupełnej zgodności miedzy kategoriami logicznymi i gramatycznymi. Analogiści pojmowali język jako system stosunków proporcjonalnych, co stanowi zarodek nowoczesnej koncepcji systemu języka...

Więcej

Wernyhora – kim jest? Wernyhora u Wyspiańskiego i Matejki

5 stycznia 2013 Opracowania  Brak komentarzy

Kim jest Wernyhora?

Wernyhora jest imieniem znaczącym, powiązanym zarówno ukraińską, jak i polską legendą.  Na Ukrainie imię to nosi siłacz występujący w bajkach, który wraz ze swym bratem  pokonuje smoka i wyzwala spod władzy królewnę. Są oni odpowiednikiem polskiego Waligóry z Wyrwidębem. W przekazach polskich imię to wiązane jest z Mojsejem Wernyhorą. Była to postać historyczna. Kozak posiadający umiejętność przepowiadania przyszłości. Jego życie datuje się na okres konfederacji barskiej.  Co wiemy o Wernyhorze? Przybył on do Polski w 1766r. i zamieszkał we wsi Makiedonow, gdzie przepowiedział hajdamacczyznę, czyli ruch wyzwoleńczy chłopów.

Na początku XIX w...

Więcej

Literaturoznawstwo Empiryczne

21 grudnia 2012 Opracowania  Brak komentarzy

W latach 70. XX wieku Siegfried J. Schmidt oraz skupiona wokół niego grupa naukowców na Uniwersytecie w niemieckim Siegen opracowali koncepcję Literaturoznawstwa Empirycznego (Empirische Literaturwissenschaft – LE) jako nauki argumentującej oraz zdolnej do konkurencji z naukami przyrodniczymi. Wyniki badań potwierdzających tezy stawiane przez LE publikowano w serii wydawniczej „Konzeption Empirische Literaturwissenschaft”, publikacjach Instytutu Empirycznych Badań nad Literaturą i Mediami Uniwersytetu w Siegen (Institut für empirische Literatur- und Medienforschung der Universität-GH-Siegen), jak również w czasopismach „Spiel” (Siegener Periodicum zur internationalen empirischen Literaturwissenschaft) oraz „Delfin”.

LE opiera się n...

Więcej

Genotyp i fenotyp – definicja pojęcia

4 grudnia 2012 Opracowania  Brak komentarzy

FENOTYP

– eksplikowana struktura dzieła literackiego,

– wykładnik ostatecznych decyzji pisarza co do wyboru jednostek i reguł ich wiązania;

– dzieło literackie jest niepowtarzalną strukturą cech

– przez fenotypy uzewnętrznia się genotyp

– dany jest bezpośrednio

– określa indywidualne niepodobieństwo i podobieństwo dzieła do innych przekazów

GENOTYP

– implikowana struktura norm literackich, przywołanych w utworze, potencjalny, wskazuje pola alternatyw, które pozostawały do dyspozycji pisarza.

– ponadindywidualny kod literacki, wpisany w jednostkowy komunikat

– jest wspólny różnym dziełom, uzewnętrznia się przez fenotypy

– za pośrednictwem genotypu przenika do wnętrza wypowiedzi literackiej nacisk systemów tradycji

Więcej

Transpozycja, architekst, archetekst, prototekst, pre-teksty, hipotekst, hipertekst, substytucja, imitacja

4 grudnia 2012 Opracowania  Brak komentarzy

TRANSPOZYCJA

– modyfikacji stylu, tekst ze stylu wysokiego przerabiany jest do stylu potocznego, nawet wulgarnego,

– tekst wykorzystywany jest niezgodnie z jego przeznaczeniem, staje się zabawką,

– tworzy się antytekst

ARCHITEKST

– tekst pierwotny,

– z tym tekstem związany jest każdy tekst jednostkowy w danym gatunku

– prototyp, rozumiany jako egzemplarz idealny, niekoniecznie realnie istniejący, który najlepiej spełnia gatunkowe normy,

ARCHETEKST

– tekst, który stanowi podstawę kultury i dziejów ludzkości – bliblijny, mityczny

PROTOTEKST

– tekst pierwotny, na którym wzorowany jest inny tekst,

– tekst wymienia swój prototekst wprost (Nie-boska komedia) lub pośrednio (Komedia ludzka, Balzaka)

– tekst wprowadza w swój obręb cytaty z protote...

Więcej

G. Bachelard – krytyka tematyczna

1 listopada 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Prekursorem krytyki tematycznej jest G. Bachelard; jego prace z lat trzydziestych i czterdziestych Psychologia ognia, Wola i marzenia stają się nowym źródłem inspiracji. Cztery żywioły kosmiczne potraktował autor Wyobraźni poetyckiej jako podstawowe dominanty utworów poetyckich. Trochę podobnie je rozumiał jak Jung swe archetypy. W przedmowie do Wyobraźni poetyckiej uznał, że te obrazy wyobrażeniowe mają pewne odniesienia w nieświadomości, ale zasadniczo poprzestaje na odniesieniu ich do bardziej „powierzchownej” sfery psychiki twórcy niż do psychologii głębi. Bachelard dzieli symbole na trzy różne sfery (sektory). Pierwsza to sfera nauki, drugi to sektor urojenia, trzeci ludzkiej mowy. Ten ostatni zawiera się w języku, jest mową geniusza...

Więcej

Translatologia w świetle zagadnień intertekstualności

30 października 2012 Opracowania  Brak komentarzy

– tłumacz jest jak pisarz, który wykorzystuje w swoim tekście fragmenty innych tekstów,

– sądzi przy tym, ze jego tekst najlepiej odzwierciedla oryginał,

– często też tłumacz przeinacza oryginalny tekst, kierując się własnym zdaniem,

– dlaczego tłumacz tłumaczy wiersze:

1. wiersz nigdy nie był tłumaczony, wówczas tłumacz uważa, że spełnia obowiązek społeczny i tłumaczy wiersz, aby wypełnić lukę w literaturze,

2. wiersz ma już jedno czy więcej tłumaczeń, tłumacz maskuje się pod pozorem wzbogacenia literatury jeszcze o jedno tłumaczenie, własną, polemiczną, uzupełniającą interpretację translatorską – rzuci na sensy oryginału dodatkowe światło,

3...

Więcej

Odmiany transtekstualności wg G. Genette’a

29 października 2012 Opracowania  Brak komentarzy

Genett stara się opisać relacje jakie zachodzą między tekstami

Kategoria naczelna: TRANSTEKSTUALNOŚĆ -> 5 typuów relacji transtekstualnych:

1. INTERTEKSTUALNOŚĆ (rozumiana bardzo wąsko)

– rzeczywiste występowanie tekstu w tekście

– w postaci cytatu, plagiatu, aluzji,

2. PARATEKSTUALNOŚĆ

– wszelkie komentarze do utworu zawarte w nim samym,

– wszystko to, co jest pisane piórem autora i tworzy otokę (zmienną) tekstu

– przedmowy, przysłowia, tytuły, epigrafy,

– tytuł, podtytuł, śródtytuł

– przedmowy, posłowia, wstępy, uwagi od wydawcy

– noty na marginesie, u dołu strony, na końcu

– epigrafy, ilustracje, wkładki reklamowe

3. METATEKSTUALNOŚĆ

– w jednym tekście pojawiają się komentarze dotyczące tekstu innego

– relacja krytycz...

Więcej